ผมขาวเกิดจากอะไร ทำไมบางคนมีผมขาวก่อนวัย ? เผยปัจจัยที่เกี่ยวข้อง พร้อมแนวทางสังเกตความเปลี่ยนแปลงของเส้นผมและช่วงเวลาที่ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์  

ภาวะผมขาวก่อนวัยเกิดจากอะไร ? เช็ก 5 ปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้อง

สำหรับบางคน การพบเส้นผมสีขาวแทรกขึ้นมาเพียงไม่กี่เส้นอาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่สำหรับอีกหลายคน โดยเฉพาะคนวัยทำงานที่ยังอายุไม่มาก การมีผมขาวเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ อาจทำให้เกิดความสงสัยได้ว่าเป็นผลจากอายุ ความเครียด การพักผ่อนน้อย หรือเกิดจากความผิดปกติบางอย่างของร่างกายกันแน่ ?

ในความเป็นจริง ผมขาวเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติเมื่ออายุมากขึ้น แต่ช่วงเวลาที่เริ่มมีผมขาวและจำนวนที่เพิ่มขึ้นจะแตกต่างกันไปในแต่ละคน ซึ่งมีทั้งพันธุกรรม การทำงานของเซลล์สร้างเม็ดสี ภาวะโภชนาการ โรคบางชนิด และพฤติกรรมการใช้ชีวิตเข้ามาเกี่ยวข้อง

ดังนั้น หากผมเริ่มขาวตั้งแต่อายุยังน้อยหรือเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การมองหาสาเหตุที่เกี่ยวข้องอาจมีประโยชน์มากกว่าการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุด้วยการย้อมสีผมเพียงอย่างเดียว

ทำไมเส้นผมถึงเปลี่ยนเป็นสีขาว ?
สีของเส้นผมเกิดจากเม็ดสีที่เรียกว่า เมลานิน (Melanin) ซึ่งสร้างโดยเซลล์เมลาโนไซต์ (Melanocyte) บริเวณรูขุมขน ระหว่างช่วงที่เส้นผมกำลังเจริญเติบโต เซลล์เหล่านี้จะผลิตและส่งเม็ดสีเข้าสู่เส้นผม ทำให้เกิดสีดำ น้ำตาล หรือสีอื่น ๆ ตามลักษณะทางพันธุกรรมของแต่ละคน

เมื่ออายุมากขึ้น การทำงานของเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเม็ดสีจะค่อย ๆ ลดลง รวมถึงเกิดการเปลี่ยนแปลงของ Melanocyte Stem Cells ซึ่งมีหน้าที่ช่วยสร้างเซลล์ผลิตเม็ดสีรุ่นใหม่ เมื่อเมลานินลดลง เส้นผมที่งอกใหม่จึงมีสีน้อยลงจนดูเป็นสีเทา และหากแทบไม่มีเม็ดสีเหลืออยู่ เส้นผมก็จะมองเห็นเป็นสีขาว

สรุปง่าย ๆ ว่า ผมขาวที่เห็นอยู่บนศีรษะคือ เส้นผมที่งอกขึ้นมาใหม่โดยมีเม็ดสีน้อยลงหรือไม่มีเม็ดสีแล้วนั่นเอง

ภาวะผมขาวก่อนวัย เกิดจากอะไรได้บ้าง ?
แม้ภาวะผมขาวจะสัมพันธ์กับอายุ แต่บางคนก็สามารถพบผมขาวได้ตั้งแต่วัยหนุ่มสาว ซึ่งอาจเรียกว่า ภาวะผมขาวก่อนวัย (Premature Graying of Hair) โดยปัจจัยที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่

1. พันธุกรรม
หากพ่อ แม่ หรือบุคคลในครอบครัวเริ่มมีผมขาวตั้งแต่อายุยังน้อย โอกาสที่สมาชิกในครอบครัวรุ่นถัดมาจะมีลักษณะคล้ายกันก็อาจสูงขึ้น เนื่องจากช่วงเวลาที่เซลล์สร้างเม็ดสีเริ่มลดการทำงานมีส่วนเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม บางคนจึงอาจเริ่มเห็นผมขาวตั้งแต่อายุ 20 กว่าปีโดยไม่มีความผิดปกติอื่นร่วมด้วย ขณะที่อีกคนอายุ 40 ปีแล้วกลับมีผมขาวเพียงเล็กน้อย

2. ความเครียด
ความเครียดสามารถส่งผลต่อระบบที่เกี่ยวข้องกับเซลล์สร้างเม็ดสีของเส้นผมได้ อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าความเครียดเพียงหนึ่งวันจะทำให้เส้นผมบนศีรษะเปลี่ยนจากดำเป็นขาวทันที เนื่องจากสีของเส้นผมถูกกำหนดตั้งแต่ระหว่างการสร้างเส้นผมในรูขุมขน ผลของความเครียดจึงอาจสังเกตเห็นได้เมื่อเส้นผมส่วนใหม่ค่อย ๆ งอกออกมาในเวลาต่อมา

3. การขาดวิตามินหรือสารอาหารบางชนิด
เส้นผมและรูขุมขนต้องอาศัยสารอาหารหลายชนิดในการทำงาน เช่น โปรตีน วิตามิน และแร่ธาตุต่าง ๆ ทั้งวิตามิน B12 ธาตุเหล็ก ทองแดง รวมถึงสารอาหารอื่นที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเซลล์และเม็ดสี หากร่างกายขาดสารอาหารเหล่านี้เป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อสุขภาพเส้นผม รวมถึงกระบวนการสร้างเม็ดสีได้

4. การสูบบุหรี่
การสูบบุหรี่ส่งผลต่อร่างกายหลายระบบ รวมถึงหลอดเลือดและภาวะเครียดจากออกซิเดชัน (Oxidative Stress) หรือภาวะที่ร่างกายมีอนุมูลอิสระมากเกินสมดุล ซึ่งอาจส่งผลต่อเซลล์บริเวณรูขุมขนได้ ในระยะยาว ปัจจัยเหล่านี้อาจมีส่วนทำให้สภาพแวดล้อมของรูขุมขนเปลี่ยนแปลง และอาจเกี่ยวข้องกับการเกิดผมขาวก่อนวัยในบางคน

5. โรคหรือภาวะทางสุขภาพบางชนิด
ในบางกรณี ภาวะผมขาวก่อนวัยอาจพบร่วมกับภาวะทางสุขภาพที่ส่งผลต่อเม็ดสีหรือเส้นผม เช่น โรคด่างขาว (Vitiligo) ภาวะผมร่วงเป็นหย่อม (Alopecia Areata) รวมถึงความผิดปกติบางประเภทที่เกี่ยวข้องกับต่อมไทรอยด์

ทั้งนี้ ไม่ควรสรุปจากการมีผมขาวเพียงอย่างเดียวว่าเป็นสัญญาณของโรค เพราะคนที่มีสุขภาพปกติก็สามารถมีผมขาวก่อนวัยได้เช่นกัน

ผมขาวเป็นเรื่องธรรมชาติ แต่หากมีผมร่วงร่วมด้วยควรประเมินให้ชัดเจน
การมีผมขาวเพิ่มขึ้นตามอายุโดยไม่มีอาการอื่นร่วมด้วยมักไม่ใช่สัญญาณอันตราย แต่หากเริ่มมีผมขาวตั้งแต่อายุยังน้อยมาก เพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือเกิดร่วมกับอาการผิดปกติอื่น เช่น ผมร่วงเป็นหย่อม ผมบาง มีรอยด่างหรือสีผิวบางบริเวณเปลี่ยนไปจากเดิม หรือเหนื่อยง่าย แนะนำให้ตรวจประเมินเพิ่มเติมเพื่อช่วยค้นหาปัจจัยที่เกี่ยวข้อง เพราะการทราบสาเหตุที่แท้จริงจะช่วยให้เลือกแนวทางดูแลได้เหมาะสมกว่าการแก้ปัญหาจากลักษณะที่มองเห็นเพียงอย่างเดียว

สำหรับผู้ที่มีปัญหาผมร่วง ผมบาง หรือสังเกตว่าความหนาแน่นของเส้นผมลดลง สามารถเข้ารับการประเมินสภาพเส้นผมและหนังศีรษะได้ที่คลินิกรักษาผมบาง เบ้สท์แฮร์ไอค่อนส์ (บีเอชไอ) คลินิก ซึ่งดำเนินการและบริหารโดย พญ. กุลกานต์ อมรพัฒนา แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยกรรมพลาสติกและตกแต่ง เพื่อประเมินสาเหตุของปัญหา รวมถึงวางแนวทางดูแลหรือพิจารณาความเหมาะสมของการปลูกผมในกรณีที่มีข้อบ่งชี้ โดยคำนึงถึงลักษณะเส้นผม หนังศีรษะ และภาวะของแต่ละบุคคลเป็นสำคัญ

คลินิกเปิดให้บริการ 2 สาขา ได้แก่ สาขาลาดพร้าว และสาขาศาลายา จังหวัดนครปฐม ติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ โทร. (+66) 82-219-9695, (+66) 98-841-3184 หรืออีเมล consult@bhiclinic.com

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับภาวะผมขาว (FAQs)
Q : ผมขาวตอนอายุเท่าไร จึงจะถือว่าเกิดเร็วผิดปกติ ?
A : ช่วงอายุที่เริ่มมีผมขาวจะแตกต่างกันไปในแต่ละคน และขึ้นอยู่กับพันธุกรรม เชื้อชาติ และปัจจัยด้านสุขภาพร่วมด้วย จึงไม่สามารถกำหนดอายุเดียวกันได้สำหรับทุกคน หากเริ่มมีผมขาวจำนวนมากตั้งแต่อายุยังน้อยกว่าคนในครอบครัวอย่างชัดเจน หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ควรพิจารณาเข้ารับการประเมินเพิ่มเติม

Q : การย้อมผมบ่อย ๆ ทำให้ผมขาวมากขึ้นหรือไม่ ?
A : การย้อมผมไม่ได้ทำให้เซลล์สร้างเม็ดสีภายในรูขุมขนหยุดทำงานโดยตรง จึงไม่ได้ทำให้ผมขาวเพิ่มขึ้นจากกลไกของเม็ดสี แต่การใช้สารเคมีบ่อยเกินไปอาจทำให้เส้นผมแห้ง เปราะ หรือหนังศีรษะระคายเคืองได้ จึงควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมและเว้นระยะการทำสีตามความเหมาะสม

Q : ผมขาวสามารถปลูกผมได้หรือไม่ ?
A : การมีผมขาวไม่ได้เป็นข้อห้ามของการปลูกผม เพราะการพิจารณาปลูกผมจะดูจากสาเหตุของผมร่วง ความแข็งแรงและความหนาแน่นของบริเวณที่ใช้เป็นเส้นผมผู้ให้ รวมถึงสภาพหนังศีรษะเป็นหลัก อย่างไรก็ตาม เส้นผมที่ปลูกไปจะคงลักษณะสีตามเส้นผมเดิมจากบริเวณที่นำมาปลูก จึงควรให้แพทย์ประเมินก่อนวางแผนการรักษาแต่ละราย